Phân biệt đau bụng kinh nguyên phát và thứ phát và các cách khắc phục cơn đau bụng kinh nguyên phát bằng các phương pháp không dùng thuốc

Thỉnh thoảng, các em gái lại vô hỏi chị chỉ em cách nào làm giảm đau bụng kinh với. Nghe các em tả thì cơn đau bụng kinh nó đau ghê lắm, đau quằn quại vã mồ hôi…Có em gái nói nghe người ta bảo là sau này lấy chồng sẽ bớt đau, nhưng bớt xíu thui à, chớ cũng đau như thường.

Cơn đau làm giảm năng suất lao động đã đành, mà nó còn làm các em gái mới lớn không hiểu nhiều về tâm sinh lý con người chán ghét kỳ kinh nguyệt hơn.

Thành thử ra nếu các bạn gái biết cách làm giảm cơn đau bụng kinh thì rất tốt vì nó giúp làm tăng chất lượng sống của bạn.

Các lý thuyết về đau bụng kinh nguyên phát và thứ phát mình viết theo nguồn của Vinmec, viện Pasteur và trang web của BC Health Link.

Các thông tin trong bài này được viết theo các nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng đăng trên các trang nghiên cứu có uy tín.

Trong giới hạn bài viết này, mình không thể viết rõ ràng mọi thứ được, chủ yếu là viết về các phương pháp tự nhiên giúp bạn giảm đau, còn nếu bạn muốn đọc thêm thì mình có kèm theo nguồn cho bạn đọc. 

A. Trước tiên, thì mình phải tìm hiểu về việc đau bụng kinh héng. Theo y học, thì đau bụng kinh là cơn đau có tính liên hồi và co thắt ở vùng bụng dưới của người phụ nữ.

Đau bụng kinh chia làm 2 loại tùy theo căn nguyên: đau bụng kinh nguyên phát và thứ phát.

1.Đau bụng kinh nguyên phát: thông thường hay gặp ở các bé gái vị thành niên và các bạn gái trẻ. Trong giai đoạn dậy thì, các nội tiết tố trong cơ thể bạn còn chưa ổn định, nên tỉ lệ các bạn bị đau bụng kinh khá là cao.

Trong suốt giai đoạn hành kinh, tử cung của người phụ nữ sẽ co bóp thường xuyên để tống hết các phần tử niêm mạc tử cung đã bị hoại tử ra bên ngoài, tạo ra máu kinh nguyệt.Khi co bóp, các mạch máu được siết chặt lại, dẫn đến hạn chế máu và oxy đến. Sự thiếu oxy này phát ra tín hiệu kích thích cơ thể tiết ra các chất hóa học gây đau. Đồng thời, prostaglandin cũng được sản sinh, chất này tác động làm cho tử cung co thắt nhiều hơn dẫn đến cơn đau nhiều hơn. Đau bụng kinh nguyên phát thường sẽ cải thiện hơn khi phụ nữ lớn tuổi, nhất là sau khi có con.

-Chú ý: Thông thường, đau bụng kinh nguyên phát không cần phải điều trị mà có thể xử lý các triệu chứng tại nhà. Tuy nhiên, các bạn phụ nữ nên đi khám khi có các dấu hiệu bất thường như đau nhiều hơn so với các chu kỳ trước đó, có biểu hiện rong kinh, hoặc kinh nguyệt không đều.

2.Đau bụng kinh thứ phát: ít gặp hơn, thường xảy ra do kèm theo bệnh lý nào đó, hay gặp ở các phụ nữ có độ tuổi từ 30-45.

Những rối loạn bệnh lý có thể xảy ra do đau bụng kinh thứ phát bao gồm: 

-lạc nội mạc tử cung.

-u xơ tử cung.

-viêm vùng chậu.

-lạc tuyến nội mạc tử cung.

-dụng cụ tránh thai.

Các bạn phụ nữ chú ý các dấu hiệu bất thường đi kèm sau đây như đau bụng kinh dữ dội, kéo dài, kinh nguyệt không đều, ra máu bất thường giữa các kỳ kinh, đau dữ dội khi quan hệ, khí hư bất thường hay có mùi hôi…

Chú ý: Khi có các dấu hiệu bất thường trên, bạn nên đi khám ở BS chuyên khoa.

B.Các xử lý khi bị đau bụng kinh nguyên phát:

1.Dùng thuốc giảm đau OTC (thuốc mua không cần toa)

-Vd như acetaminophen, Ibuprofen…

2.Day ấn huyệt Tam Âm Giao.

Huyệt Tam Âm Giao là huyệt giao nhau giữa 3 đường kinh âm Can, Tỳ và Thận. Huyệt này trong Đông y được xem là “tài sản vô giá” của cha dành cho con gái, bởi vì tác động vào huyệt này mỗi ngày có thể giúp phụ nữ có da dẻ hồng hào, kinh nguyệt đều đặn, tình dục sung mãn…Trên các thử nghiệm lâm sàng thì khi tác động vào huyệt này giúp cơ thể tiết ra estrogen, được xem là nội tiết tố sinh dục nữ. 

Có nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng diễn ra từ ngày 1/5/2019 đến ngày 30/5/2020 tại Thượng Hải dùng vòng đeo chân có một vật thể tác động vào huyệt Tam Âm Giao (là chính) và một số huyệt khác để giúp các bạn gái giảm đau bụng kinh. Bởi vì nghiên cứu này chỉ mới kết thúc có nửa tháng, chưa có kết quả báo cáo rõ ràng nhưng đây là nghiên cứu đầu tiên dùng vòng đeo chân tác động vào huyệt vị.

(trước đây thì có vòng đeo tay chống nôn tác động vào huyệt Nội Quan). 

Các bạn gái có thể dùng tay day ấn vào huyệt Tam Âm Giao. Các bạn xác định huyệt vị rồi dùng tay tác động một lực sao cho có cảm giác căng tức là được. Làm một ngày ít nhất 10 phút, cả 2 bên chân.

(có thể day ấn huyệt Tam Âm Giao khi nằm trên giường, kết hợp với mát-xa vùng bụng).

3.Liệu pháp mát-xa kết hợp day ấn huyệt Hợp Cốc và Túc Tam Lý.

-Nếu có người trợ giúp, bạn hãy nhờ họ mát-xa 2 bên thắt lưng, kết hợp day huyệt Thận Du.

-Có thể dùng chút dầu/tinh dầu ấm nóng như gừng, quế…rồi mát-xa vùng bụng. Mát-xa vùng bụng xoay tròn và kết hợp day huyệt Khí Hải và Quan Nguyên.

-Dùng 2 tay tạo thành 2 nắm đấm rồi đẩy dọc theo 2 bên rốn, đẩy lên đẩy xuống 30 lần.

-Dùng 2 tay tạo thành nắm đấm rồi đập nhẹ vào vùng bụng 30 lần.

-Day ấn huyệt Hợp Cốc, cả 2 bên tay, mỗi bên day ấn huyệt ít nhất 3 phút.

-Day ấn huyệt Túc Tam Lý, cả 2 bên chân, mỗi bên day ít nhất 3 phút.

(Bạn có thể co chân lên và day huyệt).

Day huyệt Túc Tam Lý còn giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng. Trong các nghiên cứu, thì khi tác động vào Túc Tam Lý, cơ thể tiết ra các loại bạch cầu như T-cells, neutrophils, natural killer cells…

4.Dùng món trà hồng táo long nhãn đường đỏ 

Mình có ghi công thức trong một bài trên trang này.

5.Dùng thức ăn ấm nóng, không dùng thức ăn lạnh.

-Có thể dùng trà gừng, trà hoa cúc La Mã (chamomile), trà saffron…giúp làm giảm cơn co thắt khi đau bụng kinh.

-ăn cháo nóng có cho thêm gừng tiêu…

-ăn canh hẹ đậu hủ, ăn món đương quy chưng mật ong.

6.Chườm nóng:

-Dùng túi chườm nước nóng, hay dùng chai nước có bọc khăn.

-Dùng túi chườm gạo hay đậu hay túi chườm thảo dược

Chú ý: phải chú ý vặn chặt túi chườm nước nóng để đề phòng bị phỏng nước sôi.

7.Ngủ đủ giấc, uống đủ nước, vận động vừa phải, không gắng sức, không ăn thức ăn nguội lạnh…

8.Tự mát-xa vùng triangular fossa: 

Tự mát-xa vùng triangular fossa có thể giúp giảm đau bụng kinh.

Trước tiên thì mình xin nói sơ lược về cơ chế hoạt động của hệ thần kinh lang thang.

Dựa theo lý thuyết về khoa học thần kinh và giải phẫu học, thì dây thần kinh lang thang (vagus nerve), dây thần kinh số 10 trong 12 đôi dây thần kinh sọ, xuất phát từ hành não, và có một nhánh đi ra ngoài loa tai. Sở dĩ được gọi tên dây thần kinh lang thang là vì nó chạy tới hầu hết các bộ phận trong cơ thể. 

Chính vì vậy mà hiện nay, giới khoa học xem việc tác động vào dây thần kinh lang thang qua loa tai ngoài có thể giúp điều trị nhiều bệnh và triệu chứng khác nhau.

Kích thích dây thần kinh lang thang là tác động vào hệ thần kinh đối giao cảm. 

Trong khi hệ thần kinh giao cảm hoạt động theo cơ chế “đánh lại và chạy trốn”. Vd khi bạn đến kỳ thi quan trọng, bạn hồi hộp, tim đập nhanh, thở gấp, bạn ăn uống không tiêu, đi tiểu nhiều, làm gì cũng không tập trung, bị căng cơ… thì hệ thần kinh đối giao cảm hoạt động theo cơ giúp “nghỉ ngơi và tiêu hoá”. Hệ thần kinh đối giao cảm giúp cơ thể điều chỉnh lại bằng cách giúp điều chỉnh nhịp tim, nhịp thở trở lại bình thường, điều chỉnh giúp bạn ăn uống tiêu hoá bình thường trở lại, giúp bạn giãn cơ…

Nói tới đây chắc bạn đã hiểu, kích thích vào dây thần kinh lang thang sẽ giúp bạn giảm đau bụng kinh.

Theo Bs. Paul Nogier, chuyên gia Giải phẫu thần kinh người Pháp, thì tác động vào vùng triangular fossa trong loa tai ngoài có thể giúp chữa các bệnh về phụ khoa.

Tất nhiên là để chữa bệnh bằng cách tác động vào dây thần kinh lang thang là công việc của những người có chuyên môn, nhưng chúng ta vẫn có thể tự mát-xa vào vùng triangular fossa của mình để giúp đỡ đau bụng kinh và nhiều vấn đề khác.

Bạn có thể tự mát-xa vào vùng triangular fossa để giảm bụng kinh. Nhớ mát-xa vào phía bên trong vành tai luôn, vì khu vực tử cung nằm phía trong vành tai.

C. Dựa vào ý tưởng vòng đeo chân giúp giảm đau bụng kinh theo nghiên cứu của TQ mà mình nhắc ở trên, mình nghĩ là các bạn gái có thể tự làm cái vòng này rồi đeo như một dạng self-care.

-Bạn dùng băng thun cột tóc, may vào mặt trong một cái nút bấm, hay dùng một hạt nhựa, rồi cố định bằng băng keo cá nhân, hay đơn giản nếu có ear seed thì dùng hạt ear seed (hạt vương bất lưu hành).

-Xác định huyệt Tam Âm Giao rồi đeo vòng chân/dán vật thể vào vị trí huyệt vị này.

-Cố định huyệt vị bằng băng thun, băng vải (stretching fabric, bandages…)

-Rồi đi học đi làm gì đó lâu lâu lấy tay day day huyệt, nhắc nhở mày nhớ làm việc nha…

-Tương tự bạn cũng có thể tự làm vòng đeo tay chống nôn tác động vào huyệt Nội Quan. Dễ làm á, đừng đi mua vòng chi cho tốn tiền. 

-Khi nào làm hóa xạ trị, hay đi tàu xe thì cứ đeo vòng vô tay, giúp mình chống lại cơn buồn nôn.

(Bạn Hà có làm cái ni rồi nha. Bạn bảo hiệu quả lắm).

D. Nguồn tham khảo:

-Đau bụng kinh nguyên phát và thứ phát:

https://www.vinmec.com/vi/tin-tuc/thong-tin-suc-khoe/phan-biet-dau-bung-kinh-nguyen-phat-va-thu-phat/

https://pasteur.com.vn/bai-viet/dau-bung-kinh

-Massage, bấm huyệt giúp làm giảm đau bụng kinh:

http://shen-nong.com/eng/treatment/massage_acupressure_techniques_problems_menstrual.html

-Món ăn bài thuốc giúp làm giảm đau bụng kinh

http://shen-nong.com/eng/exam/specialties_womenpms_premenstrual_dietary.html

-Nghiên cứu lâm sàng dùng vòng đeo chân giảm đau bụng kinh

https://journals.lww.com/md-journal/fulltext/2020/03200/time_effective_analgesic_effect_of_acupressure.27.aspx

-Nghiên cứu cắt ngang (cross-sectional study) dùng các phương pháp self-care giúp các em nữ sinh giảm đau bụng kinh nguyên phát.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6756436/

-Trang web của BC Link, mời các bạn tham khảo. Nó có mục giúp mình quyết định xem cơn đau bụng kinh có nghiêm trọng để phải gặp BS không. Các công hỏi của nó khá hay.

https://www.healthlinkbc.ca/health-topics/mencr#hw96475

Hình:

-Hình 1: Huyệt Tam Âm Giao

-Hình 2: Huyệt Túc Tam Lý

-Hình 3: Huyệt Hợp Cốc

-Hình 4: Huyệt Quan Nguyên

-Hình 5: Huyệt Khí Hải

-Hình 6: Huyệt Thận Du

Published by violetvtran

Simply a dreamer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: